De omkering als ballast — wat verschoven categorieën met beleid doen

Door Edward Jansen — 13 juni 2026

Drieduizend jaar geleden noteerde Jesaja een regel die op een hedendaagse beleidsanalyse niet zou misstaan: "Wee hun die het kwade goed noemen en het goede kwaad" (Jesaja 5:20). Het is geen religieuze frase — het is een diagnose van wat er gebeurt als woorden hun betekenis loslaten. Voor wie het Nederlandse genderbeleid van 2026 bekijkt, is dat geen oud verhaal. Het is de situatie.

De ballast van een verschoven categorie

Een wet werkt met begrippen die ergens aan vastzitten. "Vrouw" verwijst naar een biologische groep. "Kind" verwijst naar iemand die nog niet de cognitieve volwassenheid heeft om onomkeerbare beslissingen te nemen. "Zorg" verwijst naar handelingen die schade verminderen. Zodra die verbindingen losraken, gaat de wet draaien zonder houvast — en dragen burgers, zorgverleners en de staat de gevolgen.

De Wet conversiehandelingen criminaliseert het gesprek dat richting wachten wijst en laat het scalpel ongemoeid. Het Genderdoeboek voor Scholen leert dat "mannen met eicellen" bestaan. De CBS-statistiek over geweld tegen vrouwen wordt onbruikbaar zodra "vrouw" een zelf-aangegeven categorie wordt. Op elk van deze plekken is de ballast dezelfde: een omschrijving die niet meer doet wat zij hoort te doen.

Wat de oude regel toevoegt

Het verschil tussen Jesaja's diagnose en een hedendaagse beleidsanalyse is alleen de taal, niet de inhoud. Wie nu schrijft over "definitorische incoherentie" of "categoriale drift" zegt — in moderne formulering — wat de profeet drieduizend jaar geleden zei: een samenleving die het kwade goed gaat noemen, verliest het instrument waarmee zij zichzelf nog kan corrigeren.

Het is een onaangename constatering omdat zij de oudste lezing tegenover de nieuwste lobby zet — zoals de uitgebreide Bijbelse analyse op gendersekte.nl uitwerkt — en daarmee laat zien dat de lobby geen vooruitgang is maar een teruggang. Beleidsmatig: meer kosten, meer schadeclaims, minder bescherming. Cultureel: minder taal om de eigen positie te verwoorden. Juridisch: een toenemende serie dossiers waarin de wet de eigen begrippen niet meer kan dragen.

Bron

Zie ook

• De conversiewet als juridische ballast op de transitiezorg

• Het Genderdoeboek voor Scholen — een belangenorganisatie in het biologielokaal