Federale rechter blokkeert UC-verbod op 'misgenderen': dwingend voornaamwoordgebruik is ongrondwettelijke dwang

Sinds enkele jaren moeten alle studenten van de University of California (UC) jaarlijks een verplichte online training doorlopen: SHAPE, voluit Sexual Violence and Sexual Harassment Prevention and Education. In het lesmateriaal stond onder meer dat "een vijandige omgeving kan ontstaan wanneer iemand eist dat anderen een specifiek toilet gebruiken dat niet overeenkomt met hun genderidentiteit, of het verkeerde voornaamwoord gebruikt." Ook het bewust gebruiken van iemands naam van vóór een gendertransitie — "deadnaming" — werd in de trainingsteksten omschreven als "een vorm van seksuele intimidatie". Wie zich daar niet aan hield, riskeerde volgens de onderliggend beleidsdocumenten van UC een disciplinair traject wegens intimidatie of discriminatie.

De rechtszaak: Defending Education tegen UC

De landelijke onderwijswaakhond Defending Education spande in juni 2026 een rechtszaak aan tegen de University of California, geregistreerd als Defending Education v. Anguiano bij de federale rechtbank voor het Central District of California. De organisatie voerde aan dat UC met de SHAPE-training en de onderliggende Anti-Discrimination Policy studenten dwingt om taal te gebruiken die instemming met een bepaalde opvatting over genderidentiteit uitdrukt — en dat wie dat weigert, wordt bedreigd met een tuchtprocedure. "Het is ongrondwettelijk voor publieke universiteiten om studenten te dwingen tot spraak," verklaarde Nicole Neily, oprichter en voorzitter van Defending Education, over de zaak.

Wat rechter Slaughter oordeelde

Op 15 september 2026 kende rechter Fred Slaughter — een door president Biden benoemde rechter, wat door meerdere Amerikaanse media expliciet werd vermeld omdat het de uitspraak politiek minder eenvoudig weg te zetten maakt — een voorlopige voorziening (preliminary injunction) toe aan Defending Education. Het bevel verbiedt UC om de omstreden bepalingen te handhaven tegen leden van de organisatie "voor het op alledaagse wijze aanspreken van een ander met voornaamwoorden of een geboortenaam die overeenkomen met het geboortegeslacht van die persoon, maar niet met diens genderidentiteit." Slaughter beriep zich daarbij op vaste rechtspraak die stelt dat er "geen categorische 'intimidatie-uitzondering' op de vrije-meningsuitingsclausule van het Eerste Amendement" bestaat, en oordeelde dat de studenten een geloofwaardige dreiging van handhaving hadden aangetoond. UC hield in de procedure vol dat het beleid "discriminatie en intimidatie tegengaat, niet bedoeld is om beschermde spraak te reguleren" — een verdediging die de rechter dus niet overtuigde, in elk geval niet op dit punt.

Onze duiding: een smalle, maar principiële opening

Het is belangrijk om de reikwijdte van deze uitspraak niet te overschatten. Het gaat om een voorlopige voorziening, geen einduitspraak, en die geldt bovendien alleen voor leden van Defending Education die aan de UC studeren — niet voor de hele studentenpopulatie, en niet voor situaties van aantoonbare, herhaalde pesterij. UC mag studenten nog altijd disciplinair aanpakken bij echte intimidatie. Wat wél principieel is, is de onderliggende redenering: een Amerikaanse rechter erkent hier met zoveel woorden dat het opleggen van voornaamwoordgebruik een vorm van gedwongen spraak is, en dat een universiteit dat niet zomaar via een intimidatie-etiket buiten het bereik van de grondwet kan plaatsen. Diezelfde spanning — tussen het claimen van 'intimidatie' of 'discriminatie' enerzijds en het afdwingen van instemming met een bepaalde taal over gender anderzijds — zien we terug in andere dossiers die we op deze site volgen. Zo speelt bij Amerikaanse werkgevers een vergelijkbare discussie over gedwongen voornaamwoordgebruik, zij het vanuit de tegenovergestelde hoek: daar kregen werkgevers juist ruimte om voornaamwoorden te weigeren. En net als UC hier ondervindt, merken instituties vaker dat claims die intern als vaststaand beleid gelden, in de rechtszaal ineens minder hard blijken te liggen — vergelijk hoe WPATH zijn eigen richtlijnen voor de rechter plotseling 'slechts een mening' noemde toen die richtlijnen juridisch te hard bleken.

Wat er nu nog niet vaststaat

De zaak is niet afgerond: de voorlopige voorziening geldt zolang de bodemprocedure loopt, en UC kan in hoger beroep. Californische commentatoren wijzen er bovendien op dat dezelfde soort pronoun-regels, via afzonderlijk beleid van lokale schooldistricten, voorlopig gewoon van kracht blijven op basisscholen en middelbare scholen in de staat — deze uitspraak raakt alleen het UC-systeem. De discussie over de vraag of een universiteit spraak over gender mag voorschrijven onder het mom van anti-discriminatiebeleid, is met deze tussenuitspraak dus geopend, niet gesloten.

Bronnen

Daily Signal, "Federal Judge Blocks UC's Misgendering Punishment Policy", 29 september 2026. dailysignal.com.

The College Fix, "University of California students cannot be forced to use transgender peers' preferred pronouns, judge rules", 2026. thecollegefix.com.

Defending Education, "Defending Education Files Suit Against the University of California for Unconstitutional Speech Policies". defendinged.org.